Zbigniew Kopalko – życie i twórczość
Zbigniew Kopalko, urodzony 9 października 1909 roku w Truskawcu Zdroju, był znanym polskim reżyserem radiowym i teatralnym. Jego życie i kariera artystyczna były związane z wieloma istotnymi momentami w historii Polski, a jego prace miały wpływ na rozwój polskiej kultury radiowej i teatralnej. Zmarł 12 czerwca 1996 roku w Warszawie, pozostawiając po sobie bogaty dorobek artystyczny oraz liczne nagrody i odznaczenia.
Rodzina i dzieciństwo
Kopalko pochodził z rodziny aktorskiej. Jego dziadek był dyrektorem wędrownego teatru, co wpłynęło na jego przyszłe zainteresowania artystyczne. Matka, Zofia Molska, oraz babka, Zofia Millerowa, również były aktorkami. W dzieciństwie Zbigniew brał udział jako statysta w niektórych spektaklach „Reduty” pod kierownictwem Juliusza Osterwy. Te wczesne doświadczenia teatralne z pewnością ukształtowały jego przyszłą karierę jako reżysera.
Studia i początki kariery
W okresie międzywojennym Kopalko studiował polonistykę na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Już jako student rozpoczął pracę w Polskim Radiu Wilno w 1931 roku, gdzie początkowo pełnił funkcję spikera oraz dziennikarza. Z biegiem czasu zaczął pisać słuchowiska i reżyserować spektakle dla Teatru Polskiego Radia. Jego debiut reżyserski miał miejsce przed wojną, kiedy to zrealizował siedemnastowieczną komedię rybałtowską „Albertus na wojnę, Albertus z wojny”, co rozpoczęło jego długą i owocną karierę w radiu.
Wojenne losy
W chwili wybuchu II wojny światowej Kopalko został powołany do wojska jako dowódca plutonu karabinów maszynowych. Po klęsce kampanii wrześniowej został internowany, jednak udało mu się uciec z obozu. W czasie okupacji Kopalko prowadził działania konspiracyjne, nasłuchując informacje z radia BBC i przekazując je władzom Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), a później Armii Krajowej (AK). Po wojnie, gdy Sowieci zajęli Wilno, wyjechał do Białegostoku, gdzie pracował jako nauczyciel. Krótko potem powrócił do pracy w radiu.
Kariera radiowa i teatralna
Po wojnie Kopalko kontynuował swoją karierę w Polskim Radiu, pracując najpierw w rozgłośni białostockiej, następnie toruńskiej i łódzkiej. W latach 1948–1993 był etatowym reżyserem Teatru Polskiego Radia w Warszawie, gdzie zrealizował wiele znakomitych słuchowisk. Jego działalność nie ograniczała się tylko do radia – reżyserował także spektakle na scenach teatrów dramatycznych. W Teatrze Ludowym w Nowej Hucie inscenizował „Androklesa i lwa” George’a Bernarda Shawa, a w Wałbrzychu „Figiel za figiel” Wojciecha Bogusławskiego.
Reżyseria teatrów lalkowych
Kopalko był również aktywnym reżyserem teatrów lalkowych. Pracował nad takimi spektaklami jak „Bidasari” i „Zła królowa Semele”, które były wystawiane w Teatrze Lalki i Aktora w Wałbrzychu. W 1957 roku zrealizował „Pastereczkę i Kominiarczyka” na podstawie baśni H.Ch. Andersena dla Teatru Lalki i Aktora „Baj” w Warszawie. Jego twórczość w tym zakresie pokazywała jego wszechstronność oraz umiejętność dostosowywania się do różnych form teatralnych.
Nagrody i wyróżnienia
Kopalko był laureatem licznych nagród krajowych i zagranicznych za swoje osiągnięcia artystyczne. Otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski w 1954 roku oraz Nagrodę Radia i Telewizji za reżyserię słuchowisk w 1958 roku. W 1959 roku zdobył Prix Italia za libretto opery radiowej „Neffru”, a także Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za osiągnięcia twórcze w dziedzinie reżyserii słuchowisk radiowych w 1969 roku.
Wyróżnienia za całokształt twórczości
W ciągu swojej kariery Zbigniew Kopalko był wielokrotnie nagradzany za swoje osiągnięcia artystyczne. W 1969 roku otrzymał Złoty Mikrofon za wybitną reżyserię słuchowisk radiowych oraz Nagrodę Publiczności I Festiwalu Słuchowisk Radiowych za reżyserię słuchowiska „Albert”. W 1992 roku uhonorowano go tytułem Honorowego Wielkiego Splendora za całokształt twórczości radiowej przyznanym przez zespół Teatru Polskiego Radia.
Ostatnie lata życia
Zbigniew Kopalko kontynuował swoją pracę jako nauczyciel akademicki, wykładając reżyserię radiową na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego imienia Krzysztofa Kieślowskiego. Jego wiedza oraz doświadczenie były niezwykle cenne dla młodych adeptów sztuki radiowej i teatralnej. Pomimo upływu lat pozostawał aktywny zawodowo aż do emerytury.
Zmarł 12 czerwca 1996 roku
Zbigniew Kopalko zmarł 12 czerwca 1996 roku w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu komunalnym Północnym (kwatera E-IV-5-12-5/6). Jego śmierć była końcem pewnej epoki w polskiej kulturze radiowej oraz teatralnej. Pozostawił po sobie nie tylko bogaty dorobek artystyczny, ale także wspomnienia wielu ludzi, którzy
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).