Wstęp
Bitwa pod Łomżą, stoczona w dniach 7-10 września 1939 roku, była jednym z kluczowych starć w czasie kampanii wrześniowej. W kontekście agresji niemieckiej na Polskę, bitwa ta ukazuje nie tylko determinację polskich żołnierzy, ale także złożoność sytuacji militarnej, z jaką musieli się zmierzyć. Działania wojenne w rejonie Łomży były częścią szerszej operacji wojsk niemieckich, które, przerzucając swoje siły z Pomorza do Prus Wschodnich, dążyły do przełamania polskiej obrony na linii Narwi.
Przygotowania do bitwy
Bezpośrednio przed rozpoczęciem działań wojennych, miasto Łomża było intensywnie bombardowane przez niemieckie lotnictwo od 3 września. To bombardowanie miało na celu osłabienie morale i zdolności obronnych polskich sił stacjonujących w tym rejonie. Wśród broniących Łomży znajdowały się jednostki Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”, dowodzone przez pułkownika Lucjana Stanka. Główne cele tej grupy to nie tylko obrona Łomży, ale także zabezpieczenie linii Narwi przed niemieckimi atakami.
Przebieg bitwy
Atak niemiecki – 7 września
Bitwa rozpoczęła się 7 września, kiedy to Niemcy zaatakowali miasto Łomża. W skład ich sił wchodziła 21 Dywizja Piechoty, należąca do XXI Korpusu Armijnego pod dowództwem generała Falkenhorsta. Tego dnia Niemcy przeprowadzili kilka ataków na pozycje polskie, jednak każde z nich zostało skutecznie odparte przez broniący miasta 33 pułk piechoty, który był częścią 18 Dywizji Piechoty. Dowództwo nad tym pułkiem sprawował major Stanisław Wyderko.
Ataki na fort nr 3 – 8 września
Następnego dnia, 8 września, Niemcy skoncentrowali swoje wysiłki na zdobyciu fortu nr 3 w Piątnicy Poduchownej. Mimo intensywnych ataków i wsparcia artyleryjskiego, polskie wojska skutecznie odpierały ataki przeciwnika. Po południu tego dnia nastąpiła przerwa w działaniach ofensywnych Niemców. Jednakże w nocy, korzystając z osłony zadymienia i artylerii, przeszli oni przez rzekę Narew kilkanaście kilometrów poniżej polskich pozycji.
Ciągłe ataki – 9 września
9 września był dniem intensywnych starć. Niemieckie wojska ponownie skupiły się na atakach na linie fortyfikacyjne w Piątnicy. Tego dnia fort nr 2 był celem głównych ataków za pomocą artylerii oraz lotnictwa. Po południu Niemcy przenieśli swoje działania na fort nr 1, jednak również i te ataki zakończyły się niepowodzeniem dzięki determinacji i odwadze polskich żołnierzy.
Koniec obrony – 10 września
Ostatni dzień bitwy, 10 września, przyniósł dalsze ataki niemieckie na polskie fortyfikacje. Wojska niemieckie kontynuowały natarcia aż do godziny 18:00, kiedy to odstąpiły poza zasięg polskiej artylerii. Około godziny 20:30 dowódca 18 Dywizji Piechoty płk. Stefan Kossecki wydał kontrowersyjny rozkaz do odwrotu. Żołnierze broniący Łomży przyjęli tę decyzję z niedowierzaniem i przeszli do odwrotu w kierunku miejscowości Bacze Mokre.
Skutki bitwy
Mimo czterodniowej obrony Łomży przez polskie siły, miasto ostatecznie zostało poddane. Rozkaz o odwrocie wydany przez dowódcę dywizji był przedmiotem wielu kontrowersji i dyskusji wśród historyków. W tym samym czasie padła linia obrony na odcinku Wizna, a wojska niemieckie zdobyły linię rzeki Narew. Bitwa ta stała się symbolem heroicznej walki Polaków przeciwko przeważającym siłom wroga oraz przykładem trudnych decyzji strategicznych podejmowanych w obliczu porażki.
Pamięć o bitwie
Bitwa pod Łomżą pozostaje ważnym wydarzeniem w historii Polski oraz w pamięci narodowej. Wspomnienia o heroicznej obronie miasta są pielęgnowane przez mieszkańców regionu oraz historyków zajmujących się kampanią wrześniową. Działania żołnierzy Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew” oraz ich determinacja w walce są nadal przypominane jako przykład odwagi i poświęcenia dla ojczyzny.
Zakończenie
Bitwa pod Łomżą jest jednym z wielu przykładów trudnych wyborów strategicznych i heroicznych postaw żołnierzy podczas kampanii wrześniowej w 1939 roku. Walka ta ukazuje nie tylko tragiczne okoliczności wojenne, ale także niezłomność ducha polskiego żołnierza wobec przytłaczających sił przeciwnika. Z perspektywy czasu możemy dostrzec znaczenie tych wydarzeń dla kształtowania tożsamości narodowej oraz dla przyszłych pokoleń Polaków. Pamięć o bohaterskiej obronie Łomży powinna być kultywowana jako część dziedzictwa historycznego Polski.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).