Myszarka polna – charakterystyka gatunku
Myszarka polna (Apodemus agrarius) to niewielki gryzoń z rodziny myszowatych, który należy do rodzaju myszarka. Jest to jeden z bardziej pospolitych przedstawicieli tego rodzaju w Europie, obok takich gatunków jak myszarka leśna i myszarka zaroślowa. Myszarka polna zamieszkuje lasy oraz stepy Europy Środkowej i Wschodniej, a także dużą część palearktycznej Azji. W artykule tym przyjrzymy się bliżej temu fascynującemu gatunkowi, jego systematyce, występowaniu, wyglądowi, trybowi życia oraz zagrożeniom, z jakimi się boryka.
Nazewnictwo i etymologia
Nazwa rodzajowa myszarki polnej pochodzi od greckiego słowa άπόδημος (apodemos), co oznacza „poza domem” lub „za progiem”. Natomiast łaciński epitet gatunkowy agrarius tłumaczy się jako „polny”, co w pełni oddaje środowisko naturalne tego gryzonia. W polskiej literaturze zoologicznej często spotyka się określenie „mysz polna”, jednak w publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” z 2015 roku wprowadzono nazwę „myszarka polna”, rezerwując termin „mysz” dla innego rodzaju – Mus.
Systematyka i historia
Gatunek został po raz pierwszy opisany w 1771 roku przez niemieckiego zoologa P.S. Pallasa pod nazwą Mus agrarius. Miejsce typowe dla tego opisu to Uljanowsk nad Wołgą w Rosji. Myszarka polna jest blisko spokrewniona z myszarką chińską (Apodemus chevrieri) i innymi gatunkami z kladu obejmującego m.in. myszarkę smoczą i koreańską. Badania genetyczne wskazują na małe zróżnicowanie populacji europejskich, co może sugerować stosunkowo niedawne zasiedlenie tego regionu przez te gryzonie. Najstarsze znane skamieniałości myszarki polnej pochodzą sprzed około 5500 lat p.n.e., co potwierdza długą historię tego gatunku w Europie.
Występowanie i siedliska
Myszarka polna ma szeroki zasięg występowania, obejmujący dwie główne części: palearktyczną i orientalną. Część palearktyczna rozciąga się od Niemiec i Danii przez Polskę, część europejskiej Rosji aż po Syberię, docierając do jeziora Bajkał. Na północnym zachodzie jej zasięg sięga południowej Finlandii, a na południowym zachodzie obejmuje północne Włochy. Na południowym wschodzie występuje aż po Kirgistan oraz Sinciang w Chinach. Część orientalna zamieszkuje południowy Daleki Wschód Rosji, wschodnią Mongolię oraz Tajwan.
Myszarka polna preferuje niziny i tereny wilgotne, jednak jej obecność stwierdzono również na większych wysokościach – w Polsce osiąga do 900 m n.p.m., a w Macedonii nawet do 1750 m n.p.m. Zasięg występowania tego gatunku zwiększał się na przestrzeni lat; na przykład pod koniec lat 90. XX wieku dotarł on do Austrii.
Wygląd i cechy morfologiczne
Myszarka polna to mały gryzoń o długości ciała wynoszącej od 6,4 do 12,5 cm, z ogonem mierzącym od 5,3 do 9 cm oraz długością tylnej stopy od 1,7 do 2,1 cm. Masa ciała dorosłych osobników wynosi od 11 do 39 g. Futro grzbietu jest rdzawobrązowe lub żółtobrązowe z wyraźną czarną pręgą biegnącą od głowy wzdłuż kręgosłupa aż po nasadę ogona. Spód ciała jest biały lub popielaty, co wyraźnie kontrastuje z bokami ciała.
Młode osobniki mają zazwyczaj bardziej szare ubarwienie niż dorosłe. Myszarka polna wyróżnia się krótszym ogonem oraz uszami w porównaniu do pokrewnych gatunków, takich jak myszarka leśna czy myszarka zaroślowa. Można ją łatwo odróżnić od rzadszej smużki leśnej dzięki długości ogona – u myszarki polnej jest on krótszy o około jedną czwartą długości ciała.
Tryb życia i dieta
Myszarka polna prowadzi dzienny tryb życia, preferując aktywność w ciągu dnia. Spotyka się ją w różnorodnych siedliskach takich jak skraje lasów, tereny trawiaste, mokradła oraz pola uprawne. Preferuje obszary wilgotne, które zapewniają jej dostęp do pożywienia. W diecie myszy polnej znajdują się korzenie, ziarno, nasiona, jagody oraz owady.
Zależnie od pory roku zmienia się skład jej diety; wiosną i jesienią najczęściej wybiera nasiona, latem preferuje jagody i owoce oraz niekiedy padlinę czy owady. Myszarki polne prowadzą życie osiadłe, kopiąc płytkie nory z komorą gniazdową oraz spiżarnią na pokarm na zimę. Zdarza się jednak, że gromadzą znacznie więcej jedzenia niż są w stanie wykorzystać.
Rozmnażanie i cykl życiowy
Myszarki polne rozmnażają się od kwietnia do października. Ciąża trwa około 21 dni; młode rodzą się ślepe i całkowicie zależne od matki. Po około 10–12 dniach otwierają oczy, a po 14–15 dniach zaczynają samodzielnie jeść. Samice rodzą zazwyczaj od 4 do 9 młodych w jednym miocie (w wyjątkowych przypadkach nawet 12), a w ciągu roku mogą mieć od trzech do czterech miotów. Ośmiotygodniowe myszarki osiągają dojrzałość płciową i są gotowe do reprodukcji.</
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).