Nordycka kolonizacja Ameryki Północnej
Nordycka kolonizacja Ameryki Północnej to zjawisko, które miało miejsce od początku X wieku, kiedy to wikingowie zaczęli odkrywać oraz zasiedlać obszary północnego Atlantyku. O ile kolonie na Grenlandii przetrwały blisko pięćset lat, to niewielkie osady w Ameryce Północnej nie rozwinęły się w trwałe kolonie, co potwierdzają znane sagi winlandzkie. W artykule tym przyjrzymy się historii nordyckiej kolonizacji, jej znaczeniu oraz wpływowi na późniejsze dzieje kontynentu.
Historia skandynawskich wypraw
Na przełomie VIII i IX wieku Skandynawia była podzielona na wiele małych państw, które utrzymywały jedynie pośrednie kontakty z innymi kulturami. Sytuacja zaczęła się zmieniać w momencie, gdy Frankowie podjęli działania mające na celu podbój terenów niemieckich. Bezpośredni kontakt z zromanizowaną kulturą chrześcijańską miał znaczący wpływ na wzrost ambicji imperialnych wśród skandynawskich władców. W rezultacie doszło do zjednoczenia małych królestw i wykształcenia nowych zasad handlowych, co doprowadziło do degradacji niezależnych kupców oraz mniejszych rodów królewskich.
W obliczu politycznych niepokojów, grupy społeczne, które utraciły swój status, zaczęły organizować zamorskie wyprawy łupieżcze. Z czasem zmieniły się one w ekspedycje poszukujące nowych ziem i możliwości zasiedlenia ich przez Skandynawów.
Kolonizacja Grenlandii
Około 874 roku wikingowie odkryli Islandię, a do 930 roku została ona całkowicie skolonizowana. Szybki przyrost ludności doprowadził do przeludnienia i głodu, co spowodowało potrzebę zajęcia nowych terenów. Pogłoski o nieznanych ziemiach na zachodzie przyciągnęły uwagę Eryka Rudego, który w 982 roku odkrył Grenlandię. Po wygnaniu z Islandii Eryk postanowił poszukać nowego lądu, dostrzegając go jako miejsce do osiedlenia dla innych.
Eryk Rudy nazwał nowo odkrytą ziemię „Grenlandią”, aby zwabić osadników. Wkrótce po powrocie na Islandię zebrał grupę kolonistów i wrócił na Grenlandię, gdzie założył dwie główne kolonie: Osiedle Wschodnie oraz Zachodnie. Te osady rozwijały się przez wiele lat, osiągając szczyt swojej populacji w XIII wieku.
W okresie największej prosperity obie kolonie liczyły od 3000 do 5000 mieszkańców i prowadziły aktywną wymianę handlową z rdzennymi mieszkańcami Ameryki Północnej. W 1126 roku powstała pierwsza diecezja na Grenlandii, a w 1261 roku mieszkańcy wyspy uznali zwierzchnictwo króla Norwegii.
Niestety, XIV wiek przyniósł upadek kolonii grenlandzkich. Osiedle Zachodnie zostało opuszczone około 1350 roku, a Wschodnie kilkadziesiąt lat później. Przyczyny tego stanu rzeczy są złożone i obejmują erozję gleby spowodowaną działalnością osadników oraz trudniejsze warunki klimatyczne związane z małą epoką lodową.
Winlandia – tajemnicza kraina
Exploracje terenów leżących na zachód od Grenlandii rozpoczęły się już kilka lat po jej kolonizacji. Latem 986 roku Bjarni Herjólfsson przypadkowo odkrył nowy ląd podczas podróży na Grenlandię. Jego relacja zainteresowała grenlandzkich osadników i piętnaście lat później jego syn Leif Eriksson postanowił zbadać te tereny dokładniej.
Podczas swoich wypraw Leif Eriksson dotarł do trzech krain: Helluland (ziemia płaskich kamieni), Markland (lesista ziemia) oraz Winlandia (kraj wina). W Winlandii założył małą osadę znaną jako Leifsbuðir i spędził tam zimę. Jego wyprawa to jedna z pierwszych prób kolonizacji Ameryki Północnej przez Skandynawów.
W kolejnych latach bracia Leifa – Thorvald i Thorstein także udali się do Winlandii, gdzie próbowali badać jej tereny i nawiązać kontakty handlowe z rdzennymi mieszkańcami, zwanymi Skrælingami. Relacje te były jednak trudne i często kończyły się konfliktami.
L’Anse aux Meadows – dowód na obecność wikingów
W 1960 roku norwescy badacze odkryli pozostałości wikingów w L’Anse aux Meadows na Nowej Fundlandii. Ustalono, że miejsce to było zamieszkiwane przez krótki czas i służyło jako tymczasowa osada wikingów. To odkrycie potwierdziło teorie o wcześniejszych kontaktach Skandynawów z Ameryką Północną niż przybycie Kolumba.
Pomimo że L’Anse aux Meadows było jedną z wielu takich osad, jej znaczenie dla historii jest ogromne. Pozwoliła ona lepiej zrozumieć charakter nordyckich wypraw oraz ich wpływ na historię kontynentu.
Następstwa nordyckiej kolonizacji
Mimo że nordycka kolonizacja Ameryki Północnej nie przekształciła się w trwałe osady, miała znaczący wpływ na późniejsze dzieje regionu. Badania archeologiczne sugerują, że vikingowie odwiedzali te tereny przez setki lat po opuszczeniu swoich kolonii.
Pomimo nielicznych wzmiank o Winlandii i krótkich opisów prób jej kolonizacji w sagach, odnalezione artefakty potwierdzają istnienie tych miejsc. Jednym z dowodów jest srebrny norweski pens znaleziony w Maine, datowany na XI wiek.
Dopiero po wiekach wypraw Krzysztofa Kolumba zaczęto szerzej badać nordyckie wyprawy do Ameryki Północnej. Bad
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).